26 Kasım 2011 Cumartesi

Yıldızlar

Çocukluğumun kısa yaz gecelerinde, elektriğin olmadığı Karaburun'da, gece saat 22.00 den sonra arkadaşlarla kayalıklarda buluşup oynadığımız oyunlardan sıkıldığımızda sırt üstü yatıp gökyüzünü seyrederdik. Tek tük evlerde yanan lüks lambasının ışıklarından başka, gökyüzünü görmeyi engelleyen herhangi bir ışık olmaması şansımızdı. Üstümüzdeki, yıldızlar ve cisimlerle ilgili birbirimize sorular sorarak vakit geçirirdik. Kayan yıldızla, geçen uçaklar ve yıldız kümeleri benim için hep gizemli olmuştur. Onların bilimsel yanlarından daha çok insanın hayatındaki etkisinin neler olduğu hep ilgimi çekmiştir. İşte onlar;


Gökyüzünün açık olduğu bazı günler, güneşin batışından  sonra gün geceye dönerken, batıda parlak bir yıldız belirir. Hava kararmamış olmasına karşın, insanı hayrete düşürecek kadar parlak olan "çoban yıldızı"  aslında "venüs" gezegenidir. Parlaklık havanın kararmasından bir süre sonra yok olur. Çoban yıldızı bazı sabahlar güneş doğmadan önce de görülür ve güneşin doğuşuyla kaybolur. Zaman zaman görünmesinin nedeni ise dünya ile güneş arasında yer almasıdır. Venüs'ün, güneş ışıklarını yansıtarak dünyadan görünebilmesi için dünya ve güneşten görünebilecek noktada olması gereğidir. Dünya ile güneş arasında olduğunda görülemediği gibi güneşin arkasına geçtiği zamanlarda da görülemez.  Barbunya ve derin su balıkları için bırakılan "kör ağlar" çoban yıldızı kaybolmadan çıkarılmalıdır.

Özellikle yaz akşamlarında gökyüzüne baktığınız da ilk önce samanyolunu görebilirsiniz. Gökyüzünü sanki ikiye bölüyormuş gibi boydan boya uzanır. İnsanoğlu yıldızları birbirinden ayırt edip, karanlık gecelerde onlardan faydalanmak için bazılarını gruplayıp, isimler takmıştır. Bunların en bilinenleri "büyük ayı" ve "küçük ayı"dır. Kuzey batıda sapı kırık, asılı bir cezve gibi baş aşağı duran yedi yıldızdan oluşan büyük ayı kolayca görülebilir. Cezvenin kare gibi olan gövde kısmındaki alt iki yıldızın arasındaki mesafenin beş katı sağa doğru uzatılırsa, parlak bir yıldıza varılır. Buna biz  "kutup" veya "kuzey yıldızı" diyoruz.
 Küçük ayı


 Büyük ayı
Özellikle, eski dönemlerde denizciler için yön bulmanın anahtarı olan "kutup yıldızı", Kuzey yarım kürede her zaman kuzeyi gösterir. Dünya kendi etrafında dönmesine rağmen kutup yıldızı sabit kalarak sürekli kuzeyi gösterir. Kutup yıldızı, küçük ayının en parlak yıldızıdır. Karanlık ve fırtınalı gecelerde, denizde kutup yıldızı kanalıyla yön bulmanın önemini denizciler çok iyi bildiklerinden onu diğerlerinden ayırarak, kutup(kuzey) ismini vermişlerdir. Kutup yıldızı küçük ayı yıldız takımının, kırık sapının ucundaki  yıldızdır. Küçük ayı, büyük ayının aksine gökyüzünde düz durmaktadır.

Bir diğer yıldız grubu da gökyüzünde, kubbenin tam ortasında saç ayağı şeklindeki üçlü yıldızlardır. Söz konusu yıldızlar yazın sonlarına doğru kubbenin tam ortasına gelirler. Bu da bağ bozumunun yaklaştığının işareti olarak algılanır.

Elektriğin olmadığı gecelerde,  gökyüzündeki irili ufaklı ve kayan yıldızlar, romantik duygular çağrıştırsa da, insanoğluna karanlıkta da  yol göstermişlerdir.













Hiç yorum yok:

Yorum Gönder