6 Aralık 2011 Salı

Denizde dalgalar

Göl ile deniz arasındaki temel farkın "dalga" olduğunu düşünüyorum. Denizlerde, büyüklükleri ve mevsimle ilgili dalgalar oluşur. Okyanusta oluşan ve tusunai gibi özel dalgaları bir kenara bırakıp Egedeki dalgalarla ilgili gözlemlerimi paylaşmak istiyorum.

Kuzey ege'de dalga oluşturan ana rüzgarlar kuzeyli ve güneyli esenlerdir. Poyraz, yıldız, karayel ve lodos sert esen ve  dalga oluşturan ana rüzgarlardır. Kış aylarında fırtına seviyesine kadar yükselebilen rüzgarların oluşturduğu yüksek dalgalar denizciler açısından tehlike işaretidir. Yaz aylarında ise genel olarak kuzeyli rüzgarlar eserken oluşan dalgalar makul yükseklikte olup karada rüzgar pek hissedilmez.  


Dalgalar açık denizde ilerlerken rüzgarın etkisiyle üstündeki bir katman kırılarak mavi denizde beyazlıklar oluştururlar. Kıyı halkı denizdeki bu beyazlaşmaların miktarını denizde kuzular veya koyunlar çoğaldı deyimiyle tanımlarlar.

Kıyıya doğru yaklaşan dalga, sığ sulara gelince çatlama sesiyle üstten akarak, karayla ilk temasta bulunur. Rüzgarın gücünün yettiği noktaya kadar karada hışırdayarak ilerleyen dalga, kıyı kenar çizgisini geçtikten sonra tekrar denize doğru geri çekilmeye başlar. Karadan gelen ters dalga ile denizde patlayarak kıyıya gitmek isteyen dalga bir noktada çarpışarak duraksadıktan sonra güçlü olanın hakimiyetinde tekrar kıyıya doğru hareket ederler. Çakıl taşı kıyısı olan yerlerde, dalganın kıyıya doğru hareketi sırasında denizdeki çakılları yerinden oynatarak ileriye doğru taşıması sırasında çıkan ses dalga sesiyle karışarak bambaşka bir ritme bürünür. Hele kıyıdan geri  dönen  dalgaların çakılları denize çekerken çıkardığı hışırtı dinlendirici bir sestir.

Yaz akşamları deniz kenarında odanızdan, düzenli karaya vuran dalga sesini duyarak uykuya dalabilirsiniz. Bu ses uzun süre buralarda yaşayanlara, ninni gibi gelmektedir. 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder