2 Mayıs 2013 Perşembe

Negatif Faizin Sonuçları

2008 Lehman Brothers krizinden sonra başlayan faiz indirimleri sonuçta (enflasyonun altında faiz oranına erişerek) negatif faiz oranına ulaştı. 
Bu ülkelerin bir kısmındaki kamu maliyesinin bozulması  neticesinde Merkez Bankaları para basarak faizleri düşürüp negatif reel faiz vererek kamuya yardım etmişlerdir.Ancak,dünyada uzun süredir reel faize alışık olan tasarruf sahiplerini  negatif reel faiz karşısında ne yapacaklarını şaşırmışlardır.

Yapabilecekleri, ya harcamalarını artırmak ya da reel getiri elde edebilmek amacıyla riskli yatırımlara girmektir.

Reel getiri elde edemeyeceğine inanmaları veya ana paralarının tehlikeye girebileceğini düşünmeleri halinde var olan tasarruflarının bir kısmını likit olmayan enstrümanlara yatırabilirler. Likit kalan kısımlarını da bilerek ve isteyerek eksi getiriye razı olarak güvenli ülkelere transfer ederek oralarda tasarruf ederler. 

Geçmişte, bizim gibi kurumsal tasarrufları yetersiz, bireysel tasarrufları ise sistem içinde olmayan ülkelerde; bunları sistem içine almak ancak yüksek reel faiz ile mümkün olmuştur.

Şimdi reel getiri de olmadığı için düz tasarruflar, mevduat ve bono gibi enstrümanlar yerine türevlerle desteklenmiş bazı araçlara gitmektedir. Likiditenin bol olduğu ve bunun sonucu  faizlerin düşük seyrettiği dönemlerde reel getiri ancak türev enstrümanlarla sağlanabilmektedir. 

Bu tip reel faiz getirisine özenerek yapılacak türevlerle desteklenmiş ürünler, zaman içinde gittikçe genişleyerek yaygınlaşabilmektedir. Bu tip finansal ürünleri iyi bilmeyenlerin de bu işlemleri yapmaları daha sonra sıkıntılara neden olabilir.  Nitekim, 1980 lerde hiper enflasyon dönemlerinde yüksek reel faize inanan tasarruf sahipleri 2.5 milyar dolar paralarını Banker denilen bu şirketlerde batırmışlardır.

Bugün itibariyle bu olasılık olmasa da tasarruf sahiplerinin reel getiri uğruna tasarruflarını riske atabileceği göz önüne alınmalıdır. 

Dünyadaki ekonomik krizden çıkabilmek için Merkez Bankaları para basmış bollaşan likidite nedeniyle de faizler düşmüştür.  AB'de tasarruflar güvenli ülkelere doğru kaymıştır. Tasarruf açığı olan Türkiye'de ise yerel para TL tasarruflar,  arbitrajlar hariç enflasyon kadar artmamaktadır. Bunda tasarruf sahiplerinin negatif faize razı olmadığı izlenimi çıkmaktadır.

Bir ülkede, enflasyon ile büyüme toplamı kadar nominal faizi vermeden tasarrufların artmayacağı akıllardan çıkarılmamalıdır.




1 yorum:

  1. Çok Haklısınız, ama ne deseniz boş çünki insanlar aptaldır. Bu zekayla ellerinden bu kadarı gelmektedir. Neticede akılsız başın cezasını eller ayaklar çeker.

    YanıtlaSil