22 Nisan 2014 Salı

Borç ÜstlenimYönetmeliği 19,4,2014 (Hazine Garantisi)


Hazine Müsteşarlığı Tarafından Gerçekleştirilecek Borç Üstlenimi Hakkında Yönetmelik Resmi Gazetenin 19 Nisan 2014 tarihli sayısında yayınlandı.

Yönetmelik yap-işlet-devret modeli ile gerçekleştirilmesi planlanan ve yatırım tutarı asgari 1 milyar lira olması öngörülen yatırımlar ile Sağlık Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığının kapsamındaki yatırım tutarı asgari 500mn lira olan yatırımlarda sözleşmelerin süresinden önce feshedilerek tesisin ilgili idareler tarafından devralınması hükmünün bulunması halinde sözkonusu yatırım ve hizmetler için sağlanan ana kredinin Hazine tarafından kısmen veya tamamen üstlenilmesi esaslarını düzenliyor.  Buradaki ana kredi şirket tarafından yurtdışından sağlanan finansmanı gösteriyor.
Yönetmelikte önemli maddeler
Borç üstlenim taahhüdü sözleşmenin şirket kusuru nedeniyle feshi halinde %85’ini, sözleşmenin şirket kusuru dışındaki nedenlerle feshi halinde %100’ünü içerir.
Borç üstlenim taahhüt limiti bütçede belirlenir, Bakanları Kurulu 1 kat artırabilir.
Fesih halinde bildirilen tutar kadar devlet dış borç kaydı oluşturulur.
İdareler proje kapsamında sağlanan finansmanın şirket tarafından geri ödenmesine ilişkin süreci takip eder.
Konuyla ilgili detaylar
2014 yılı bütçe kanununda Hazine garantili imkanla ilgili düzenleme (Madde 12) bulunuyor. Buna göre garanti limiti 3 milyar dolar olarak belirlenmiş.  
Yönetmelikte istisna maddesi bulunuyor. Buna göre 4749 sayılı kanunun 8A maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ihale ilanına çıkılmış projeler için ihale öncesi Müsteşarlık görüşü, kısmi üstlenim taahhüdü ve borç limitleri hükümleri uygulanmıyor. İlgili kanun maddesi 1 Ocak 2012’de yürürlüğe girmiş. Bu durumda 3. Havalimanı (22,13mlr euro), Gebze-İzmit otoyol projesi (6mlr dolar), 3. Köprü (2,5mlr dolar) ve 15 şehir hastanesi projesi  3 milyar dolarlık limitten etkilenmeyecek.
İlgili yönetmeliği ekte bulabilirisiniz. İlgili kanun maddeleri aşağıdadır.
Maliye Bakanı’nın açıklamaları
Yap-işlet-devret büyük projelerin devlet tarafından yapılmaması için kullanılıyor. Şimşek’e göre büyük projelerde devlet garantisine sigorta olarak bakılması gerekir. Hangi projeye devlet garantisinin verilip verilmeyeceği hususu, çok açık ve şeffaf ifade edilecek. Şimşek uygulamanın kamu maliyesine ek yük getirip getirmeyeceğini şimdiden tahmin etmek zor olduğunu söyledi, ancak yapılan vurguya  göre projelerin gerçekleştirilmesi herşeyden önemli.
Değerlendirme
Mali disiplin ve kamu borcunun düşüklüğü faizlerin gerilemesinde, portföy yatırımlarının artmasında ve yatırım yapılabilir kredi notu almamızda en önemli girdiydi. Hazine garantisi konusuyla mali disiplinden endişe duymaya başladık. Aslında Türkiye’nin toplam dış borcu 388 milyar dolar ile GSYH’nın %47’sine denk gelen düşük bir seviye olmasa da bunun %70’inin özel sektöre ait olması borcun yönetimi açısından teselli edici bir durumdu. Kamu borcu olarak bakıldığında ise Türkiye’nin tartışmasız bir üstünlüğü olduğunu düşünüyoruz.
Olumsuz senaryoya göre yukarda saydığımız projeler devlete geçerse ve tamamı borçla finanse edilmiş olursa toplam yurtdışı borç stoku etkilenmez, ama kamunun yurtdışı borcu yaklaşık 40 milyar dolar (%33) artar, kamu borcu/GSYH %38’den %43’e yükselir.
  
Hazine Garantisi Yönetmeliğine dayanak teşkil eden 4749 saylı kanununun ilgili maddeleri
MADDE 13- 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin son fıkrası yürürlükten kaldırılmış, beşinci bölümünün başlığı “Hazine Garantileri ve Borç Üstlenimi” şeklinde değiştirilmiş ve Kanuna aşağıdaki 8/A maddesi eklenmiştir. (Bu maddenin yürürlük tarihi borç üstlenim limitiyle ilgili kısım için 1 Ocak 2014, borç üstlenim limiti dışındaki hükümleri için 1 Ocak 2012’dir.)
Borç üstlenimi
MADDE 8/A- Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler tarafından 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun hükümlerine göre yap-işlet-devret modeli ile gerçekleştirilmesi planlanan ve tutarı asgari bir milyar Türk Lirası olması öngörülen yatırım ve hizmetlere ilişkin uygulama sözleşmeleri ile Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun  ve 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre yap-kirala-devret modeli ile gerçekleştirilmesi planlanan ve tutarı asgari beş yüz milyon Türk Lirası olması öngörülen yatırım ve hizmetlere ilişkin uygulama sözleşmelerinde, sözleşmelerin süresinden önce feshedilerek tesisin ilgili idareler tarafından devralınmasının öngörülmesi hâlinde, söz konusu yatırım ve hizmetler için yurt dışından sağlanan finansmanın ve varsa bu finansmanın teminine yönelik türev ürünlerden kaynaklananlar da dâhil olmak üzere mali yükümlülüklerin Müsteşarlık tarafından üstlenilmesine karar vermeye, üstlenime konu mali yükümlülüklerin kapsam, unsur ve ödeme koşullarını belirlemeye ve teyit edilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemeye, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Bakanın teklifi, özel bütçeli kamu idareleri için ilgili Bakanın talebi ve Bakanın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir. Borç üstlenim anlaşmaları anlaşmada daha sonraki bir tarih kararlaştırılmadıysa imzalandıkları tarih itibarıyla yürürlüğe girer.  Bu madde hükümlerine göre üstlenim öngörülen yatırım ve hizmetlere ilişkin uygulama sözleşmesi taslağında yer alan ve üstlenimi doğrudan ilgilendiren hükümler hakkında ihale şartnamesi yayımlanmadan ve ihale sonrasında sözleşme imzalanmadan önce Müsteşarlığın uygun görüşü alınır. Borç üstlenim taahhüdü kısmen veya tamamen verilebilir. Bu madde kapsamında mali yıl içinde taahhüt edilecek borç üstleniminin limiti, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile belirlenir. Söz konusu limiti bir katına kadar artırmaya Bakanın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu madde hükümleri ile Müsteşarlık tarafından gerçekleştirilen borç üstlenimi tutarları, proje yürütücüsü idarenin genel bütçeli olması hâlinde bağlı bulunduğu Bakanlığın, özel bütçeli olması hâlinde ise kendi bütçesine sermaye gideri olarak kaydedilir. Söz konusu giderin kaydı için gerekli olan ödenek ilgili idarenin mevcut sermaye giderleri ödeneği ile karşılanmaksızın doğrudan Maliye Bakanlığı bütçesinde yer alan yedek ödenek tertibinden karşılanır. Müsteşarlık tarafından gerçekleştirilen borç üstlenimi tutarları devlet dış borcu olarak kaydedilir ancak 5 inci maddenin birinci fıkrasında belirlenen limite dâhil edilmez. Kendisine dış borcun tahsisi yapılabilen idareler dışında kalan idarelerin yürüttüğü projelerden kaynaklanan borç üstlenimlerinde ilgili idare Müsteşarlığa üstlenilen tutarda borçlandırılır ve bu kapsamdaki Hazine alacaklarının vadesinde ödenmemesi durumunda 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Müsteşarlık borç üstlenimi kapsamında taraflardan her türlü bilgi ve belgeyi istemeye yetkilidir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ihale ilanına çıkılmış olan projeler açısından uygulama sözleşmeleri taslağına ilişkin ihale öncesi Müsteşarlık görüşü, kısmi üstlenim taahhüdü ve borç üstlenim limiti hükümleri uygulanmaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelik ile düzenlenir.”
Hazine Garantisi Yönetmeliğine dayanak teşkil eden 4749 saylı kanununun 16. Maddesi
Düzenleme yapma ve danışmanlık hizmetleri
MADDE 16. - Bu Kanun kapsamında yer alan borçlanma ve garanti limiti, iç ve dış borçlanma, dış borcun devir, ikraz ve tahsisi, hibe alma ve verme, Hazine garantileri, garantisiz kamu borçlarına izin verilmesi, Hazine alacakları, nakit, borç  ve risk yönetimi, risk hesabının işleyişi, uluslararası kredili ihaleye çıkma ve özel ihale usulleri ile sair konuların uygulanmasına yönelik esas ve usuller çıkarılacak yönetmeliklerle  belirlenir.
Bu Kanun kapsamında yer alan hususlara ilişkin her türlü değişiklik, ancak bu Kanuna hüküm eklemek veya bu Kanunda değişiklik yapılmak suretiyle yapılabilir. Diğer kanunlarda bu Kanunda yer alan hususlara ilişkin olarak yapılan düzenlemeler, bu Kanun uygulamaları açısından geçersizdir.
Müsteşarlığı bu Kanun hükümleri dışında olup da nakit ya da nakit dışı yükümlülük altına sokabilecek her türlü düzenlemede Müsteşarlığın uygun görüşü aranır.
Müsteşarlık nakit, borç ve risk yönetimine yönelik olarak yabancı ülkelere, bu ülkelerdeki kurum ve kuruluşlara, uluslararası kuruluşlara bir ücret karşılığı veya ücret alınmaksızın danışmanlık hizmeti sağlayabilir. Bu kapsamda yasal hakları Müsteşarlığa ait bulunan yazılım, lisans ve benzeri varlıklar, Müsteşarlıkça ücreti karşılığı kullandırılabilir, satılabilir veya hibe edilebilir.
2014 Bütçe Kanununda yer alan düzenleme
Hazine garantili imkân ve dış borcun ikraz limiti ile borç üstlenim taahhüt limiti ve borçlanmaya ilişkin işlemler
MADDE 12 ‒ (1) 2014 yılında, 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanuna göre sağlanacak; garantili imkân ve dış borcun ikraz limiti 3 milyar ABD Dolarını aşamaz.
(2) 1 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile belirlenen başlangıç ödeneklerinin yüzde 1’ine kadar ikrazen özel tertip Devlet iç borçlanma senedi ihraç edilebilir.
(3) 2014 yılında 4749 sayılı Kanunun 8/A maddesi çerçevesinde Hazine Müsteşarlığınca sağlanacak borç üstlenim taahhüdü 3 milyar ABD Dolarını aşamaz.

ps; Bu yazı TSKB'deki çalışma arkadaşım Şebnem Mermertaş tarafından yazılmıştır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder