2 Aralık 2014 Salı

Putin'in Türkiye ziyareti ekonomik etkileri


Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Türkiye’ye 1 günlük ziyaret yaptı. Enerji Bakanı Taner Yıldız biraz önce basın toplantısında Putin’le ele alınan konularla ilgili müzakerelerin devam edeceğini, nihai mutabakat sağlandığında açıklanacağını belirtti.

Ziyarette öne çıkan üç başlık bulunuyor.
1-      Avrupa’ya Rusya gazını taşıyacak olan ve Ukrayna-Bulgaristan üzerinde geçen Güney Akım projesinin iptal edilerek, Türkiye üzerinden geçen alternatif bir hat oluşturulması konusunda ön mutabakat sağlandı.
2-      Son durumda 32 milyar dolar olan Rusya-Türkiye dış ticaretinin 100 milyar dolara yükseltilmesi hedefi açıklandı.
3-      Türkiye’ye satılan doğalgaz miktarının 3 milyar metreküp artırılması ve 1 Ocak 2015’ten itibaren doğalgaz satış fiyatının %6 indirilmesinde anlaşma sağlandı.
Taner Yıldız’ın açıklamasından anladığımız kadarıyla bu konular kamuoyuna iyi niyet göstergesi olarak açıklandı ve kesinleşen bir durum bulunmuyor. İndirim dahil bütün konularda iyi niyet anlaşmaları imzalandı. Nihai mutabakat için çalışmalar yapılacak. Bu süreçte indirim oranının da değişebileceğini, ancak %6’lık seviyenin altına inmeyeceğini düşünüyoruz. İndirim dışındaki açıklamaların ve anlaşmaların tamamının büyük bir gösteriden öte gitmediğini düşünüyoruz.
Olası indirimin etkisi
Ekonomi açısından: Rusya’dan sağlanan indirimle mevcut miktarda alım yapılması halinde 2015’te Türkiye’nin doğalgaz faturasının 650 milyon dolar azalacağını hesaplıyoruz. İndirimin Botaş’ın 2 milyar lirayı aşan zararının kapatılmasında kullanılacağı açıklandı. Buradan indirimin tüketiciye yansımayacağını anlıyoruz. Dolayısıyla enflasyon açısından bir etki yaratmayacak. Cari açığa pozitif etki yapacağını düşünüyoruz. Basit bir hesapla ödememiz 650mn dolar azalacağı için cari açığı bu miktarda aşağı çekecektir. Burada dikkat edilmesi gereken konu indirimle birlikte alınacak gaz miktarının artacak olması. Bu durumda ödenecek fatura düşmek yerine 830mn dolar kadar artabilir. Bu durumda nette bir nakit girişinden ve cari açığın düşmesinden bahsedilemez.   
Piyasalar açısından: önemli bir etki beklemiyoruz. Botaş’ın zararının azalması TETAŞ’ın toptan satıcılara elektrik fiyatında artış ihtimalini ortadan kaldırabilir. Enerji şirketleri açısından riskin azalması anlamına gelebilir. Ayrıca özel şirketlerin doğalgaz ithal fiyatlarında da indirim olasılığı Ak Enerji ve Aksa Enerji’ye pozitif etki yapabilir.

BOTAŞ’ın zararı
BOTAŞ’ın ortalama doğalgaz maliyeti 440 dolar seviyesinde bulunuyor. Satış fiyatı ise konutlarda 389 dolar, serbest tüketicilerde 358 dolar seviyesinde. İşletme giderleriyle birlikte bin metreküp başına 80 dolarlık zarar oluştuğu hesaplanıyor. Kamu santrallarına ise 100 dolar karla satıyor. Son durumda kurumun 2 milyar lira zararı olduğu Enerji Bakanı tarafından açıklandı.  
Taner Yıldız açıklamaları
Enerji Bakanı Taner Yıldız bugün bir basın toplantısı düzenledi. Açıklamalar şöyle:
·         Almanya’dan sonra Rusya’nın ihracat yaptığı ikinci büyük doğalgaz ülkesi Türkiye’dir. O nedenle gaz fiyatında indirim isteme hakkımız bulunuyor. Bizim indirim talebimiz yansıtılandan daha yüksek seviyede bulunuyor.
·         Şu anda BOTAŞ aldığı fiyattan daha düşük fiyata satıyor. 28 Avrupa ülkesi içinde en ucuz doğalgaz Türkiye’de satılıyor. Son durumda Botaş kar değil zarar paylaşıyor. Bunu vatandaşa yansıtmamak için Botaş’ın vergi borçlarını askıya alındı. Söz konusu zarar 2 milyar lira seviyesinde bulunuyor. Bunun vatandaşa yansıtılması için erken.
·         Türkiye’nin doğalgaz ihtiyacını karşılaması gerekir. Rusya’yla müzakereler, İran ve Azerbeycan’la görüşmeler, Tanap projesi bir bütün pakettir.
·         Güney Akım projesine AB ile alakalı olarak devam edilmeyeceği açıklandı. Güney Akım 14 milyar metreküp gaz taşıyacaktı. Bunun yerine 60 milyar metreküplük yeni bir proje düşünüyor. Bunun yapılmayacak olması Putin’in ziyaretinin önemini artırdı.
·         Mavi Akım: Rusya’dan başlıyor, Türkiye’de bitiyor. Güney Akım’la planlanan yeni dizayn Türkiye’ye de gaz verilmesini içeriyor.
·         Bu hattın iptal edilmesiyle Bulgaristan 400mn euroluk gelir kaybına uğrayacak.
·         Dün imzalanan anlaşmalar iyi niyet anlaşmasıdır. Üzerinde çalışılacak. Mutabakat sağlanırsa, Türkiye’nin kazanımı 400mn euronun çok üzerinde olacak.
·         Anlaşma sağlanırsa, Trakya’da bir doğalgaz merkezi oluşturulması hedefleniyor. Nihai cümleleri söylemek için bugün çok erken.
·         İndirim oranı müzakereler sonrasında netleşecek. Botaş şu anda zarar ettiği için indirimin vatandaşla paylaşılması söz konusu değil.
·         TANAP Azerbeycanla yürütülen ve Türkiye’nin ortak olduğu bir projedir. Hem Şahdeniz’de (gazın çıktığı yer) hem de taşımada ortağız. Güney Akım’da şu anda ortak değiliz .Güney Akım’a ortak olan AB firmaları var. Rusya’ya yaptırımlar varken, AB firmalarının bu projeye ortak olmasını doğru okumak lazım. Ukrayna, Romanya ve Bulgaristan üzerinden gelen boru hattı bizim üzerimizden gelirse, aynı miktarı almamız söz konusu olur. Bunları söylemek için çok erken. İzlenmesi gereken bir süreç.
·         Akkuyu
ÇED raporu Çevre Bakanlığı tarafından uygun bulunmayarak iade edilmişti. 3700 sayfalık bir rapordu. Revizyondan sonra ikinci kez incelenerek kabul edildi. Bu tarihte kabul edilmesi jest olarak alınabilir.

Akkuyu’ya bir liman yapılması için bir ay içinde ihale açılacak. Mart ayında temel atılması planlanıyor. 800mn dolarlık bir projedir. Türk firmaları tarafından yapılması umuluyor.

p.c. Bu yazı TSKB'deki çalışma arkadaşım Şebnem Mermertaş tarafından yazılmıştır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder